Te zien: 2 t/m 27 september 2026, De Firma, Gouda.
Het begon in Fanal, het oude laurierbos op Madeira waar Astrid den Haan rondliep en de stilte fotografeerde. Mist trekt er tussen bomen door die soms ouder zijn dan de geschiedenis van het eiland. Het bos maakt deel uit van het Laurissilva-woud, sinds 1999 UNESCO Werelderfgoed.
Geen verkeer, geen stemmen, nauwelijks afleiding. Wie er langer blijft, gaat vanzelf anders kijken. Naar de grillige stammen, het korstmos en de varens. Maar ook naar wat al die stilte met jezelf doet.
Voor Den Haan werd Fanal een herinnering aan iets wat in het dagelijks leven makkelijk verdwijnt: aandacht. Samen met beeldhouwer Jan Mostert bouwt ze die ervaring bij De Firma om tot een tentoonstelling met fotografie, installatie en houten beelden.
De fotograaf die afstapt
Astrid den Haan werkt al tien jaar als vaste fotograaf voor de gemeente Gouda. Daarnaast maakt ze vrij werk, van straat- en documentairefotografie tot macrofotografie. Haar onderwerpen vindt ze vaak dicht bij huis: insecten, stadsdieren, mensen en situaties waar anderen zonder veel aandacht aan voorbijgaan.
Zo ontstond ook haar serie Raamkatten & Co. Onderweg ziet ze een kat in een vensterbank, remt, stapt van haar fiets en maakt contact. Het is kenmerkend voor haar manier van werken. Ze regisseert weinig en kijkt des te langer.
“Waar altijd beweging is, ben ik de stilte gaan vastleggen,” zegt ze. “Als notitie aan mezelf om meer te vertragen en stil te staan.”
De natuur is voor Den Haan meer dan een mooi onderwerp. Ze ziet hoe ver mensen ervan verwijderd kunnen raken en herkent dat ook bij zichzelf.
“Met deze expositie wil ik een zaadje planten. Om weer een begin te maken met de verbinding met de natuur, die ook in jezelf zit. Wij zijn natuur.”
Grote woorden misschien, maar haar beelden zoeken het niet in grootse gebaren. Ze fotografeert juist wat bijna verdwijnt wanneer je haast hebt.
Hout met een vorig leven
Jan Mostert kent hout eerst als ambachtsman en daarna als kunstenaar. Hij werd opgeleid tot timmerman, meubelmaker en jachtbouwer en volgde later de Academie voor Beeldende Vorming in Amersfoort. Sinds het einde van de jaren tachtig werkt hij als zelfstandig beeldhouwer.
Zijn beelden zijn aangekocht door onder meer Museum Gouda en het Katwijks Museum. In Gouda duikt zijn werk ook buiten de tentoonstellingsruimte op: aan de Peperstraat en Turfmarkt en in het Willem Vroesenhof. Sinds 2016 heeft hij zijn atelier op GOUDasfalt.
Mostert werkt vooral met inlands hout en hergebruikt tropisch hout. Een strak plan is er meestal niet. Hij begint en laat het beeld tijdens het werken ontstaan. Deuken, nerven en barsten worden niet weggepoetst als ze iets aan het beeld toevoegen.
“Inmiddels zijn er flinke bomen die jonger zijn dan ik,” zegt hij. “Toch blijft het iets bijzonders om in betrekkelijk korte tijd uit al die opgebouwde seizoenen een beeld te maken.”
Voor deze tentoonstelling combineert hij verweerde stukken met nieuw hout. Daarmee wordt zichtbaar wat tijd met het materiaal doet — en wat een beeldhouwer daar vervolgens nog aan kan toevoegen.
Niet gedachteloos doorlopen
Mostert en Den Haan gebruiken verschillende middelen, maar hun werk raakt elkaar in de aandacht voor het ongeziene. Hij volgt de geschiedenis van het hout, zij blijft wachten tot iets kleins zich laat fotograferen.
Dat maakt In het voorbijgaan geen tentoonstelling voor een snelle blik en een rondje langs de muren. De titel verraadt het al: hoeveel krijgen we eigenlijk mee van alles wat we dagelijks passeren?
De expositie staat in het voormalige Steenhouwershuis aan Achter de Kerk. Het pand werd rond 1800 gebouwd en is het enige bewaard gebleven monumentale houten bouwwerk van Gouda. Vier generaties van de steenhouwersfamilie Roodbol hadden er tussen 1904 en 2006 hun werkplaats. Daarna nam De Firma het gebouw in gebruik als kunstcentrum.
Op 12 en 13 september is het pand geopend voor Open Monumentendag. Dan is er dus reden genoeg om ook naar de houten gevel met zijn krullende versieringen en naar de oude werkplaats zelf te kijken.
Ontmoetingen, muziek en een bomenwandeling
De tentoonstelling opent op vrijdag 4 september om 20.30 uur. Stadsdichter Chris Bellekom en schrijver en beeldend kunstenaar Kees Vossestein leveren een bijdrage aan de avond.
Mostert en Den Haan zijn ieder weekend aanwezig om bezoekers te ontmoeten. Op 18 en 19 september zijn tussen de kunstwerken performances en muziek te horen in het kader van Festival De Verwondering. Dat festival strijkt van 17 tot en met 19 september op verschillende plekken in de Goudse binnenstad neer met muziek, dans, theater en beeldende kunst.
Op 25 september volgt een filmvertoning over het verborgen leven van bomen. Bomenexpert Marc Meijer verzorgt bovendien een wandeling door Gouda, met De Firma als vertrekpunt. De datum daarvan wordt nog bekendgemaakt.
Wie komt, hoeft niets te begrijpen of op te lossen. Alleen even niet doorlopen.
Praktische informatie
In het voorbijgaan
Jan Mostert en Astrid den Haan
2 tot en met 27 september 2026
De Firma | kunstcentrum Gouda
Achter de Kerk 13, Gouda
Woensdag tot en met zondag van 12.00 tot 17.00 uur
Toegang gratis
Opening: vrijdag 4 september, 20.30 uur
Open Monumentendag: 12 en 13 september
Festival De Verwondering: 18 en 19 september
Filmvertoning: 25 september
De datum van de bomenwandeling en actuele programma-informatie verschijnen op defirmagouda.nl.
De tentoonstelling is mede mogelijk gemaakt met subsidie uit het innovatiefonds van de gemeente Gouda.