Van maathemd naar borduurraam
Ooit ontwierp Renee Toonen maathemden voor muzikanten en theatermakers. Van die markante overhemden waarvan je meteen wist: dit is geen doorsnee confectie.
Sinds 2017 richt ze haar aandacht volledig op de draad. Letterlijk. Ze borduurt met precisie, geduld en een haast poëtisch oog voor detail. Niet als hobby en niet uit nostalgie, maar als volwaardige beeldende kunstvorm.
Toonen werkt op het snijvlak van ambacht en autonome kunst. Ze beheerst de techniek, maar gebruikt die vooral om buiten de bekende kaders te komen. Borduren is haar beeldtaal geworden.
Renee Toonen en de draad van het verleden
De serie Gaatjes stoppen in de familiegeschiedenis ontstond uit iets kleins: een oud familiealbum. Het groeide uit tot een onderzoek naar herinnering, afkomst en alles wat binnen een familie ongezegd blijft.
De foto’s dateren vanaf 1900 en tonen gezichten die Renee niet meer kende. Haar moeder en tante gaven woorden aan de beelden; Renee gaf ze draad.
Ze gebruikte daarvoor stopwerk, een eeuwenoude reparatietechniek die meisjes vroeger onder meer in weeshuizen leerden. Textiel was kostbaar en moest zo zorgvuldig mogelijk worden hersteld. Een goed uitgevoerde stoplap liet zien wat een meisje met naald en draad kon. Bijna een curriculum vitae van textiel.
Het idee dat repareren méér kan zijn dan herstellen, fascineerde Toonen. Het kan ook erkennen, bewaren en opnieuw betekenis geven.
Met naald en draad repareerde ze niet alleen het oppervlak van de foto’s, maar ook de verhalen die eraan verbonden waren. De serie werd in 2018 bekroond met de Textielkunstprijs.
Borduren op lood, beton en bladeren
Toonen blijft niet in het familieverleden steken. Aan het begin van nieuw werk stelt ze zichzelf steeds de vraag: wat als?
Wat als je niet op textiel borduurt, maar op lood? Op beton, papier, een verfkwast of een blad? Die vraag opent de deur naar materialen die zich niet vanzelfsprekend laten doorsteken.
Voor haar werk op bladeren deed ze maandenlang onderzoek. Juist de kwetsbaarheid van het materiaal maakt de tijd zichtbaar. Het blad verkleurt, droogt en verandert, terwijl het borduursel aanwezig blijft. In de serie When time goes by… wordt vergankelijkheid onderdeel van het kunstwerk.
De kruissteek vormt vaak de basis, maar het resultaat lijkt nauwelijks nog op traditioneel borduurwerk. Een alledaags voorwerp belandt door een paar zorgvuldig geplaatste steken in een andere werkelijkheid.
Repareren zonder het verleden uit te wissen
Dat is precies wat Renee Toonen doet: ze borduurt niet alleen óp materiaal, maar ook verder op het verhaal ervan. Van familiegeschiedenis tot visueel experiment, van een bijna onzichtbare draad tot een vervreemdend object.
Haar werk probeert beschadigingen niet weg te poetsen. Het maakt ze zichtbaar en geeft ze een nieuwe betekenis. De reparatie wordt geen verhulling, maar onderdeel van het beeld.
Soms schuurt dat. Soms heelt het. En soms gebeurt het allebei.
Textielkunst van Renee Toonen in Gouda
Werk van Renee Toonen is permanent vertegenwoordigd bij galerie Domo Eclectica in Gouda. Daarnaast wordt haar textielkunst getoond tijdens exposities in binnen- en buitenland.
Haar werk is te volgen via Instagram, onder de naam @ikborduurenjij. Een naam die bijna als een uitnodiging klinkt.
Want borduren is hier geen tijdverdrijf. Het is een beeldtaal, een ambacht en een kunstvorm die letterlijk de tijd neemt.
Meer informatie:
reneetoonen.nl
Galerie Domo Eclectica
