Wat zie je als je langer naar een plant kijkt? Eerst vallen de kleur en de vorm op. Daarna ontdek je de details. Voor botanische tekenaars begint daar het werk: zorgvuldig waarnemen, vergelijken en vastleggen. Eeuwenlang hielpen hun tekeningen mensen om planten te herkennen en kennis over de natuur te delen. Ook nu de camera vrijwel overal binnen handbereik is, heeft het vak zijn betekenis behouden.
In BLOEI – In de ban van bloem en plant volgt Stadsmuseum Woerden die belangstelling door de tijd. Oude plantenboeken staan er naast hedendaagse tekeningen, aquarellen, borduurwerk en bloemen van papier.
Van geneeskrachtig kruid tot bijzondere tulp
Een van de historische werken is het Cruydt-Boeck van de zestiende-eeuwse arts Rembert Dodoens. Het boek maakte apothekers vertrouwd met geneeskrachtige planten. Nauwkeurige afbeeldingen hadden een praktisch doel: wie een plant wilde gebruiken, moest weten waarnaar hij zocht.
In de zeventiende-eeuwse Blom-Hof van Crispijn van de Passe krijgen tulpen, hyacinten en andere destijds bijzondere bloemen een plek. De prenten vertellen ook iets over de mensen die ze verzamelden en bestudeerden: hun nieuwsgierigheid naar soorten die ze nog nauwelijks kenden.
Waarom nog tekenen?
Je zou denken dat fotografie het botanisch tekenen overbodig heeft gemaakt. Toch wordt ook binnen de wetenschap nog altijd met potlood, pen en aquarel gewerkt. Een tekenaar kan verschillende waarnemingen in één beeld samenbrengen en kenmerken uitlichten die op een foto moeilijk zichtbaar zijn.
Dat vraagt kennis van de plant én beheersing van het materiaal. Tegelijk is er binnen de botanische kunst ruimte voor een eigen blik, voor compositie en de manier waarop een maker schoonheid zichtbaar maakt.
BLOEI toont werk van Ingrid Elias, Marionne van de Klashorst, Angelique Krijnen, Dick Smit, Anita Walsmit Sachs, Esmée Winkel, Marloes Vreeburg en Wil Wessel. Hun tekeningen laten zien hoeveel er te ontdekken valt in lijnen, kleuren en kleine details.
Ook andere materialen nodigen uit om dichterbij te komen. Irma Frijlink verbeeldt bloemen en planten in fijn borduurwerk. Stine Berg Evensen maakt tere bloemen van papier. De aandacht verschuift daarmee van wat er groeit naar de vraag hoe je dat met je handen kunt benaderen.
Speciaal voor de tentoonstelling nam het museum een interview op met experts uit verschillende vakgebieden. Zij vertellen over oude en nieuwe botanische tekeningen en de kennis die daarin besloten ligt.
Misschien kijk je na afloop thuis nog even naar de plant in de vensterbank. Hoe zit dat blad eigenlijk aan de steel?
BLOEI – In de ban van bloem en plant
17 oktober 2026 t/m 4 april 2027
Stadsmuseum Woerden, Kerkplein 6, Woerden
Meer informatie over de tentoonstelling