Een boslandschap, uitgevoerd in wol en zijde. Eeuwenlang werd het toegeschreven aan een mannelijke wever. Nieuw onderzoek wijst naar Jannetje Wouters, die leefde van ongeveer 1640 tot 1722. Haar naam verandert de manier waarop we naar dat tapijt kijken: achter het landschap staat een vrouw die een atelier leidde in een veeleisende bedrijfstak.
Het werk hoort thuis in de trouwzaal van het Goudse stadhuis. Voor Wonder Walls, Geweven meesterwerken verhuist het tijdelijk naar Museum Gouda. Een gelegenheid om eens stil te staan bij iets wat bij een bruiloft gemakkelijk achtergrond blijft: wie maakte dit eigenlijk?
Gouda had de kennis in huis
Jannetjes atelier maakte deel uit van een omvangrijke tapijtindustrie. In de zeventiende eeuw werkten in Gouda naar schatting 450 tapijtmakers. Hun producten vonden hun weg naar vermogende opdrachtgevers, onder wie het Zweedse koningshuis.
Die bloei begon met de komst van Vlaamse vluchtelingen aan het einde van de zestiende eeuw. Zij brachten hun vakkennis mee. Leegstaande kloosters boden ruimte aan de grote weefgetouwen. Onderzoek van Rudy Jos Beerens van het RKD – Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis vormt de aanleiding voor de tentoonstelling en belicht ook de rol van vrouwen in deze industrie.
Hoeveel werk er in één tapijt zat, is nauwelijks voor te stellen. Met kleine spoeltjes verwerkten wevers gekleurde wol en zijde tussen gespannen draden. Een wever maakte gemiddeld per dag een stukje ter grootte van een vuist. Voor een groot wandtapijt waren maanden nodig.
Van trouwzaal naar museum
Naast Jannetjes landschap zijn er Goudse weefsels uit collecties in Zweden, Parijs en het Rijksmuseum te zien. Samen laten ze zien hoe ver het werk uit deze stad reisde.
Ook hedendaagse makers krijgen ruimte. Ontwerper Mina Abouzahra werkt met onder meer sportclubs en buurtinitiatieven aan kussens met eigen symbolen, als nieuwe invulling van de historische wapenkussens van bestuurders. In het open atelier kunnen bezoekers zelf aan de slag. Zo krijgt het ambacht achter Jannetjes landschap ook een plek in het Gouda van vandaag.
Wonder Walls, Geweven meesterwerken is van 26 september 2026 tot en met 29 maart 2027 te zien in Museum Gouda, Oosthaven 9. Informatie en tickets: museumgouda.nl.
Bronnen: Museum Gouda – Wonder Walls en achtergrond bij de tentoonstelling.